Teknede Can Güvenliği Ekipmanı: Zorunlu Donanım ve Kontrol Listesi

Teknede güvenlik donanımı, çoğu zaman denetimde sorulduğu için bulundurulan bir liste olarak görülür. Oysa bu donanımın tek bir amacı vardır: kötü bir günde işe yaramak. Bir can yeleğinin dolabın dibinde, kılıfı açılmamış biçimde durması, onu yokmuş gibi kılar. Bu yazıda bulunması gereken donanımı, her birinin nasıl kontrol edileceğini ve acil durumda ilk adımları anlatıyoruz.

Can yelekleri

Teknedeki kişi sayısı kadar can yeleği bulunmalı ve bunlar ulaşılabilir bir yerde durmalıdır. Kilitli bir dolabın arkasındaki yelek, acil durumda yok sayılır. Yeleklerin bedenleri tekneye binen kişilere uygun olmalıdır; özellikle çocuklar için ayrı beden bulundurulmalıdır, yetişkin yeleği çocukta işe yaramaz, hatta sudan çıkıp baş üstünden kayar.

Otomatik şişen yeleklerde iki şey düzenli kontrol edilir: karbondioksit tüpünün dolu ve sıkılmış olması ve tetikleme hapının süresinin dolmamış olması. Hap nemle çözülerek şişmeyi tetikler; bu yüzden nemli bir ortamda saklanan yelek istemeden şişebilir ya da süresi geçtiğinde hiç şişmeyebilir. Sezon başında her yeleğin kılıfını açıp içini kontrol etmek, yarım saatlik bir iştir ve bir can değerindedir.

Düdük, yeleğin üzerinde olmalıdır. Suda bağırmak birkaç dakikada sesi keser, düdük saatlerce duyulur.

Can salı

Belirli mesafelerin ötesine çıkan teknelerde can salı zorunludur ve zorunlu olmadığı durumlarda bile açık deniz geçişlerinde bulundurulması kuvvetle önerilir. Can salının periyodik muayene tarihi vardır; muayenesi geçmiş bir sal, açıldığında şişmeyebilir. Muayene tarihinin takibi, teknedeki en kolay unutulan işlerden biridir.

Salın montaj yeri de önemlidir: kolay erişilebilir, bağlama halatı (painter) tekneye bağlı ve hızlı sökülebilir olmalıdır. Salı suya atmadan önce halatının tekneye bağlı olduğundan emin olmak gerekir; aksi halde sal şişer ve uzaklaşır.

Yangın söndürme

Teknede yangın, en hızlı ilerleyen acil durumdur. Motor dairesi, mutfak ve elektrik panosu başlıca risk noktalarıdır. Her birine yakın, uygun tipte ve erişilebilir söndürücü bulunmalıdır. Söndürücülerin ibresi yeşil bölgede olmalı ve yılda bir kez ters çevrilip içindeki tozun topaklanmadığından emin olunmalıdır.

Motor dairesinde otomatik söndürme sistemi varsa, tetiklendiğinde motoru durduracak şekilde kurulu olması gerekir; yanan bir motor dairesine hava basmaya devam eden bir motor, söndürme ajanını işe yaramaz hale getirir. Motor dairesi kapağını yangın anında tamamen açmak da aynı sebeple yanlıştır; hava girişi alevi büyütür.

İşaret ve haberleşme

El flaması, paraşüt işaret fişeği ve duman kandili gibi pirotekniklerin son kullanma tarihleri vardır ve süresi geçmiş olanlar güvenilmezdir. Bunların saklandığı yer kuru ve erişilebilir olmalı, teknedeki herkes yerini bilmelidir.

Haberleşme tarafında VHF telsiz birincildir; nasıl kullanıldığını ve DSC butonunun önemini telsiz rehberimizde anlattık. Telefon yedek olarak bulundurulur ama ana araç sayılmaz. Uzun geçişlerde kişisel konum vericisi (PLB) ya da EPIRB, denize düşen kişinin bulunmasını sağlayan en etkili cihazdır.

Denize adam düştü

Bu durumda atılacak adımların sırası ezberlenmelidir, çünkü ilk saniyeler belirleyicidir. Önce yüksek sesle "denize adam düştü" diye bağırılır ve biri gözünü düşen kişiden ayırmadan sürekli olarak onu işaret eder; denizde bir insan başı birkaç saniyede gözden kaybolur. Aynı anda can simidi ve ışıklı/dumanlı şamandıra atılır, hem kişiye destek olur hem de konumu işaretler.

Plotterda MOB (man overboard) tuşuna basılır; bu, kişinin düştüğü noktayı kaydeder. Motor çalıştırılır, tekne kontrollü biçimde geri döner. Yaklaşırken pervane durdurulur; dönen pervaneyle yaklaşmak, kurtarmayı öldürücü bir işleme çevirebilir. Kişi kıç taraftan değil, mümkünse borda ortasından ya da özel platformdan alınır.

Sudan çıkarma, tatbikat yapılmadığında en çok zorlanılan aşamadır. Bilinci yerinde olmayan ya da yorgun bir yetişkini sudan tek başına çıkarmak, merdiven ya da palanga olmadan çok zordur. Sezon başında bu senaryoyu bir kez denemek, gerçeğinde ne yapacağınızı bilmenizi sağlar.

Kontrol takvimi

Güvenlik donanımının tamamı, yılda en az bir kez elden geçirilmelidir: yeleklerin tüpü ve hapı, can salı muayene tarihi, yangın tüplerinin ibresi, pirotekniklerin tarihi, ilk yardım çantasının içeriği. Bu kontrollerin tarihlerini kaydetmek, bir sonraki kontrolün ne zaman yapılacağını bilmenin tek yoludur; ayrıca sigorta ve denetim süreçlerinde belge olarak işe yarar. Naviva uygulamasında belge ve ekipman süreleri kaydedilip süresi dolmadan uyarı alınabilir. Tüm yıllık bakım kalemleri için tekne bakım takvimi yazımıza bakabilirsiniz.