İkinci El Tekne Alırken Nelere Dikkat Edilir? Kontrol Listesi

İkinci el teknede fiyatı belirleyen üç şey vardır: gövdenin durumu, motorun geçmişi ve belgelerin temizliği. Görünüm bunların hiçbiri değildir. Cilalı bir tekne, bakımsız bir tekne olabilir; mat görünen bir tekne her servisi zamanında yapılmış olabilir.

Önce evde yapılacaklar

• İlanı okuyun, soruları yazın. Model yılı, motor saati, son dip boyası, son servis, kaç sahip değişmiş.
• Aynı model için piyasa aralığını çıkarın. Satılık tekne ilanlarına bakıp benzer yıl ve boyda fiyat bandını görün.
• Belge isteyin. Tonilato/ruhsat, varsa sörvey raporu, servis faturaları. Fotoğrafını önceden isteyin; getirmeyen satıcı bir şey söylüyor demektir.
• Motor saatini sorun ve yazın. Sonra tekne üzerinde sayaçla karşılaştırın.

Gövde ve güverte

1. Jelkot çatlakları. İnce örümcek çatlakları kozmetik olabilir; köşelerden yayılan, derin ve tek yönlü çatlak darbe işaretidir.
2. Osmoz belirtileri. Su hattı altında kabarcık, nemli zımpara tozunun sirke kokusu. Ayrıntı: osmoz rehberi.
3. Güverteye vurma testi. Tokmak ya da parmak eklemiyle güverteyi dolaşın; tok ses yerine boğuk ses, içteki kontraplağın su aldığını gösterir. En pahalı onarımlardan biridir.
4. Kaide ve mapalar. Bağlama ve demir mapalarının altındaki takviye; çatlak, akmış silikon, paslı pul.
5. Kıç bodoslama, şaft çıkışı, dümen yatağı. Oynaklık, aşırı boşluk, sızıntı izi.
6. Lumbozlar ve kapaklar. Kuru havada bile iz varsa sızıntı kronikleşmiş demektir; döşemede küf buna eşlik eder.

Motor

• Soğuk çalıştırma. Satıcı tekneyi siz gelmeden ısıtmışsa sebebini sorun. Soğuk ilk çalıştırma en çok bilgi veren andır.
• Egzoz dumanı. Mavi duman yağ yakıyor, beyaz duman su, siyah duman eksik yanma demektir.
• Yağ ve dişli yağı. Sütlü renk su karışmasıdır.
• Isınma davranışı. Rölantide uzun süre çalıştırıp sıcaklığı izleyin.
• Kompresyon ölçümü. Mümkünse mutlaka yaptırın. Bu tek test, kalan en büyük bilinmezliği kapatır.
• Motor saati ve servis kaydı eşleşiyor mu. 1.200 saatte olup hiç büyük servis görmemiş motor, 600 saatte düzenli bakımlı motordan risklidir.

Elektrik ve tesisat

• Akü yaşı ve tipi; şarj sistemi, panoda sigorta düzeni (lehim ve bant görürseniz not alın).
• Sintine pompası ve otomatik şalter denemesi: elle su basıp çalıştığını görün.
• Boyler, su pompası, tuvalet devresi; koku kalıcı bir sorunun işaretidir.
• Elektronik (GPS, sonder, VHF) açılıyor mu; anten konnektörlerinde yeşillenme var mı.

Belgeler

• Ruhsat/tonilato üzerindeki bilgilerle tekne üzerindeki seri numaralarının birebir uyuşması.
• Satıcının gerçek malik olup olmadığı; vekaletle satış varsa vekaletin kapsamı.
• Varsa rehin, haciz, vergi borcu.
• Motor ayrı belgeliyse motor belgesi.
• Sigorta geçmişi: hasar kaydı olup olmadığı.

Pazarlıkta işinize yarayacak şey: kayıt

Bakım kaydı tutulmuş bir tekne, kayıtsız bir tekneden pazarlıkta daha güçlüdür — ve alıcı olarak sizin için de en değerli bilgi odur. Satıcı "her yıl yaptırdım" diyorsa faturaları isteyin. Tarih, saat ve yapılan işin listesi yoksa, söylenen şey bir iddiadır.

Kendi tekneniz için not: Naviva uygulamasında bakım, yakıt, arıza ve motor saati kaydı tek yerde durur; satışa çıktığınızda bu kayıt doğrudan fiyata yansır.

Sörvey gerekir mi

Belirli bir bedelin üzerindeki her alımda evet. Bağımsız sörveyör, sizin göremeyeceğiniz nem ölçümünü, laminat kalınlığını ve yapısal sorunları raporlar. Sörvey ücreti, tek bir gizli sorunun onarım bedelinin yanında küçüktür.

Son kontrol: deneme seyri

Tekneyi denemeden almayın. Deneme seyrinde bakılacaklar:

• Tam gazda devir, kılavuz değerine ulaşıyor mu (ulaşmıyorsa pervane ya da motor sorunu).
• Titreşim ve ses; şaft hizası ve pervane dengesi.
• Dümen hakimiyeti, otopilot varsa denemesi.
• Dalgada gövde davranışı ve su alma izi.

Aradığınız tekne henüz çıkmadıysa ilanları şehre göre izleyebilirsiniz: İstanbul tekne ilanları, Muğla tekne ilanları. Alım sonrası bakım için şehrinizdeki ustalar: usta rehberi.

Alım kararından devre: adımlar

1. Sözlü anlaşma, yazılı şart. Fiyat, teslim tarihi ve "sörvey sonucuna bağlı" şartı bir ön sözleşmeye yazılır; kaporayı ancak bu metinle verin.
2. Sörvey ve deneme seyri. Rapor çıkınca ya fiyat yeniden konuşulur ya da bulgular satıcıya onarım şartı olarak yazılır.
3. Belge kontrolü. Teknenin kayıtlı olduğu kütük (bağlama kütüğü ya da gemi sicili), ruhsattaki malik adı, varsa rehin ve haciz şerhleri. Bu aşamayı deneyimli bir yat brokeri ya da hukukçuyla geçmek, sonradan çıkabilecek tek bir şerhten ucuzdur.
4. Satış sözleşmesi ve kayıt devri. Türkiye'de özel teknelerin devri noterde düzenlenen satış sözleşmesi ve ardından ilgili liman başkanlığında kayıt değişikliğiyle tamamlanır; gerekli belgeler ve harçlar dönem dönem değiştiği için işlemden önce liman başkanlığından güncel listeyi alın.
5. Sigorta ve bağlama. Devir günü yeni malik adına en azından mali mesuliyet sigortası yapılmış, bağlama yeri sözleşmesi devralınmış ya da yenisi ayarlanmış olmalı. Bkz. tekne sigortası rehberi ve marina fiyatları.
6. İlk bakım kaydı. Teslim aldığınız gün motor saatini, yakıt seviyesini ve görünür eksikleri yazın; bu kayıt teknenin sizdeki tarihinin başlangıcıdır.

Sık sorulan sorular

Sörvey ücretini kim öder? Alıcı. Karşılığında rapor alıcının malıdır ve pazarlıkta kullanılır.

Motor saati düşük ama tekne eski; iyi mi? Her zaman değil. Yıllarca az çalışmış motor keçe ve soğutma sorunlarıyla gelebilir; bakım kaydı saat sayısından daha belirleyicidir. Ayrıntı: motor saati takibi.

Yabancı bayraklı tekne alınır mı? Alınır, ama ithalat, vergi ve bayrak değişikliği ayrı bir süreçtir ve bedeli fiyata eklenmelidir; gümrük müşaviri ya da broker desteği alın.